سواحل قطر جای امن فیل‌های دریایی، کوسه نهنگ‌ها و لاک‌پشت‌ها

سواحل قطر چطور از حیات فیل های دریایی محافظت می کند؟ چرا کوسه نهنگ ها عاشق گوشه ای از ساحل این کشورند و سر انجام بازدیدی از مرکز حفظ لاک پشت های دریایی خواهیم داشت.

قطر دومین زیستگاه بزرگ فیل های دریایی به شمار می آید. پستاندارانی که در خطر انقراض اند. به همین خاطر پروژه محافظتی خاصی در قطر به جریان افتاده تا با افزایش منابع غذایی آن ها از انقراضشان پیشگیری کند. حدود ۸۰۰فیل دریایی در این ساحل دیده شدند و همین انگیزه ی مطالعه ی بنیاد پژوهشی قطر شده است.

درویدیوی زیر با سواحل قطر جای امن فیل‌های دریایی، کوسه نهنگ‌ها و لاک‌پشت‌ها آشنا می شوید:

 

“یکی از مهم ترین وظایف من پروژه محافظت از فیل های دریایی بوده است. من این جانوران را زیرنظر می گیرم و هرگونه مرگ و شکار ناشی از حضور گردشگر و شکارچی را ثبت می کنیم. اگر گزارشی از مرگ یا گرفتار شدنشان برسد، همین جا ثبت می شود. اخیرا ماهیگیری توانست یک فیل دریایی را که در تور گرفتار شده بود آزاد کند و وزارت محیط زیست هم به او جایزه داد.

فیل های دریایی میلیون ها سال میهمان زمین بوده اند اما از آن جا که برای تنفس زیاد به سطح آب می آیند، اخیرا حیاتشان با خطرات جدی مواجه شده از جمله عبور قایق موتوری و وجود تور های ماهیگیری. در نیم قرن گذشته ۲۵٪از جمعیت این جانوران کاسته شده است.

“این حیوانات خیلی مهربانند و تماشایشان حس خوبی دارد. مادر ها رابطه خاصی با فرندانشان دارند و کنار آن ها شنا می کنند و وقت خستگی همراهی شان می کنند. این منطقه سرشار از گونه های جانوری و گیاهی است. اما باید با کارشناس یا افراد محلی همراه شد و باید به مردم یاد داد که این حیوانات بدون محافظت ما آسیب می بیند و برای آن که فرزندان ما هم این ها را ببینند، باید همین حالا که ممکن است از آن ها محافظت کرد.”

خوراک این جانوران علف دریایی است و روزانه تا ۴۰کیلوگرم غذا می خورند اما هر سال چیزی حدود دو زمین فوتبال از میزان علف های دریایی کم می شود برای همین کوشش هایی برای ترمیم و احیای علفزار های دریایی صورت گرفته.

“برنامه پژوهشی ما هم حول محور پایویی دور می زند که با اهداف ملی قطر تا سال ۲۰۳۰هماهنگی دارد.”

علف های دریایی سواحل قطر در برابر لایروبی، ماهیگیری های زیانبار با تور های ترال، آلاینده ها و تغیرات آب و هوایی آسیب می بینند اما برای موفقیت در احیای علف های دریایی باید نخست عوامل زیانبار را حذف کرد.

سواحل قطر جای امن فیل‌های دریایی، کوسه نهنگ‌ها و لاک‌پشت‌ها

“ما در سال های ۲۰۱۴تا ۲۰۲۰نقشه ای از این علفزار‌ها تدارک دیدیم و زیستگاه های نواحی ساحلی قطر را در این نقشه بررسی کردیم. این نقشه توزیع علفزار های دریایی را در این مناطق نشان می دهد و می توان از آن در مدیریت زیست بوم بهره برد.”

این گیاهان شناور در آب برای رشد نیازمند نور خورشید اند اما با حفاری های اخیر در این منطقه، منبع غذایی عمده فیل های دریایی از میان رفته است.

“ترمیم و احیای زیست بوم علف های دریایی حیاتی است. با تیم پژوهشی همراه تیم تا شاهد جزئیات این ماموریت ویژه باشیم.”

ابن تیم نمونه های را جمع آوری می کند و با ارزیابی کیفیت آب، رشد علف ها را زیر نظر می گیرد. بیش از ۷۰گونه علف دریایی در جهان است که سه نوع از آن در قطر موجود اند. این زیستگاه ها برای بسیاری از آبزیان خوراک و پناهگاه فراهم می کنند. برای آن که علف های دریایی احیا شوند این منطقه به دست کم ۶ماه دوری از هرگونه فعالیت انسانی نیاز دارد. اما ترمیم بخشی از این گیاهان که رشدشان کند است قرن ها زمان می برد و همین اهمیت احیای چراگاه آبی فیل های دریایی را دو چندان می کند.

“شمار کوسه نهنگ های گریزپا رو به کاهش است و این غول های مهربان با پوست خال خالی معروفشان سال هاست که به یکی از گونه های در خطر انقراض بدل شده اند اما هرسال صدها کوسه نهنگ در نقطه خاصی از ساحل قطر دیده می شوند. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه با محمد جیده، جانورشناس و متخصص کوسه ماهی ها درباره اهمیت این مکان گفت و گو کردم.”

“این پدیده در نقطه الشاهین روی می دهد. تبخیر آب دریا در تابستان به سبب گرما زیاد است و میانگین دمای آب دریا به ۳۴درجه می رسد اما دمای نقطه الشاهین به طور میانگین ۲۷درجه است که برای تخم گذاری ماهی ها دمای ایده آل محسوب می شود.”

“کوسه نهنگ ها چرا ساحل قطر را دوست دارند؟”

“آن ها برای تغذیه از تخم ماهی به این جا می آیند چون گرچه خوراک معمولشان پلانگتون است اما با خوردن همان مقدار تخم ماهی، سه برابر پروتئین و چربی و انرژی جذب می‌کنند. ما با ردیابی آن ها فهمیده ایم که در ماه سپتامبر یعنی در آخر فصل، از این جا به سوی کویت و عربستان و دریای عمان می روند. اما دلیل حضورشان در ساحل قطر تغذیه است. بنابراین متوجه شدیم که این نقطه بسیار مهم است. نوعی پرورشگاه ماهیست و انرژی زیادی در آن جریان دارد. این آب سرد برای خلیج فارس بسیار مهم است چون آب و هوای میانه آن را متعادل می کند در غیر این صورت آب بسیار گرم شده و ماهیان بسیاری تلف می شدند.”

“آیا جمع شدن کوسه نهنگ ها در سواحل قطر نشانگر نکته خاصی درباره سلامت زیست بوم اینحاست؟”

“در ۱۰ ۱۲ سال گذشته دمای آب همواره یکسان و این وضع هم ثابت بوده بنابراین ما راه خوبی برای شناخت جای کوسه نهنگ ها یافته ایم و محل اصلی تجمعشان را هم پیدا کردیم. اما از سال ۲۰۱۹ تا کنون شمار آن ها در این تجمع هرروز بیشتر می شود. مثلا در سالهای ۲۰۱۰و ۲۰۱۱ ما حدود ۱۸۰ تا ۲۱۰عدد از آن ها دیدیم اما در ۲۰۱۹و ۲۰۲۰، نزدیک به ۴۰۰کوسه نهنگ در این منطقه داشتیم.”

سواحل قطر جای امن فیل‌های دریایی، کوسه نهنگ‌ها و لاک‌پشت‌ها

“فکر می کنید دلیل این افزایش تعداد چیست؟”

“ما از سال ۲۰۱۰تا کنون سعی کرده ایم عبور و مرور کشتی ها را در این نقطه کمتر کنیم حالا ملوانان ها آگاهند و حواسشان به کوسه نهنگ ها هست و از این جا رد نمی شوند. من همیشه از آن ها ممنونم چون می دانم که مسیرشان طولانی می شود. بنابراین این جا یک مکان محافظت شده ی بسیار خوب برای کوسه نهنگ ها است و به همین خاطر هم آن ها بیش از پیش به این جا می آیند.”

“هرسال بخشی از ساحل فوویرط به دلیل خاصی بسته است یعنی برای تخم گذاری لاک پشت های دریایی. لاک پشت های پوزه عقابی یکی از هفت گونه لاک پشت دریاییست که بیش از همه در خطر است. برآورد می شود که سالانه تنها ۲۵هزار عدد از آن ها لانه سازی می کنند و کارشناسان به همین دلیل از چنین نقاطی محافظت می کنند.”

همزمان با تاریک شدن هوا تیمی از کارشناسان مرکز علوم و وزارت محیط زیست قطر به قصد یافتن رد پای لاک پشت های دریایی راهی این ساحل می شوند. ما نیز به تیم آن ها پیوسته ایم. یافتن رد پا به این معناست که لاک پشت نزدیک و درحال تخم گذاری است.

“هدف اصلی این پروژه در سواحل قطر افزایش لانه سازی لاک پشت هایی است که به قطر می آیند. بنابراین ما ساحل را زیر نظر می گیریم و تعداد لاک پشت ها را ثبت و آن ها را شماره گذاری می کنیم. با این روش می توان گفت که تعداد لاک پشت به این جا می آیند و چه تعداد تخم می گذارند.”

تعداد لاک پشت های لانه ساز هرروز متفاوت است. نمی توان پیش‌بینی کرد که می به ساحل می آیند و این امر به  آب و هوا بستگی دارد. اما دیدنشان از نزدیک شگفت انگیز است. لاک پشت های پوزه عقابی در هر لانه حدود ۷۰ تا ۸۰ تخم می‌گذارند که بچه لاک پشت ها هم از سه چهارم آن ها به سلامت بیرون می آیند. پژوهشگران از تخم ها مراقبت می کنند تا همه چیز به خوبی پیش برود. همه لاک پشت ها شماره گذاری می شوند و برخی از آن ها قابل تشخیص اند و هر سال به این جا بر می گردند. آن ها بعد از لانه سازی و تخم گذاری به دریا بر می گردند.

“هر لاک پشت در این فصل بین ۲تا ۵ لانه می سازد. مطالعه رفتار این جانوران با توجه به تغییرات آب و هوایی مهم است مثلا دمای لانه های این جا ۵۰سال بعد در سواحل کارائیب پیش می آید. البته این هشدار نیست ما می بینیم که لاک پشت ها از حالا خود را با شرایطی که احتمالا در مناطق دیگر پیش خواهد آمد، تطابق می دهند.”

“این ساحل محافظت شده که شن های نرمی دارد، مکان مناسبی برای تخم گذاری لاک پشت هاست. تیم کارشناسان بسیاری از این تخم ها را برای محافظت به این پرورشگاه ساحلی می آورند.”

تخم لاک پشت ها به طور میانگین ۵۵روز زیر خاک می ماند و آن گاه بچه لاک پشت ها بیرون می آیند و راهی دریا می شوند. این پروژه در هشت نقطه مختلف ساحلی اجرا شده.

“در زمان همه گیری شاهد افزایش چشمگیر لانه ها در سواحل قطر نظیر  المرونا و القریه بودیم. این ها به خاطر این بود که گردشگر و چادر و نوری در کار نبود چون نور چراغ ها، لاک پشت را اذیت می کند. “

مسئولان قطر می کوشند درباره اهمیت محافظت از لانه لاک پشت ها آگاهی رسانی کنند.

در سواحل قطر از بازدید کنندگان داخلی و خارجی هم استقبال می شود. اخیرا شماری از افراد از کشور های حاشیه خلیج فارس درخواست بازدید از این جا را کردند چون درکل منطقه بی نظیری است و پروژه هایی نظیر این برای بقای نسل لاک پشت های دریایی حیاتی است.

برای مشاوره رایگان سرمایه گذاری ، مهاجرت یا سفر به این کشور کافیست فرم زیر را تکمیل کنید:
  • هر آنچه فکر میکنید بهتر است در مورد خودتان و هدفی که برای این موضوع دارید به ما بفرمایید
  • این فیلد برای اعتبار سنجی است و باید بدون تغییر باقی بماند .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *